ฟอกสีฟันอันตรายไหม ทำที่คลินิกกับทำเองต่างกันอย่างไร

ฟอกสีฟันโดยทันตแพทย์ปลอดภัย เมื่อตรวจช่องปากก่อนและใช้น้ำยาในความเข้มข้นที่เหมาะสม อาการที่พบบ่อยที่สุดคือเสียวฟันชั่วคราว 1–2 วัน ซึ่งหายเอง ส่วนความเสี่ยงที่ควรระวังมาจากการฟอกโดยไม่ได้ตรวจฟันก่อน หรือใช้ผลิตภัณฑ์ที่ไม่ทราบส่วนผสม

ฟอกสีฟันทำงานอย่างไร

ฟอกสีฟัน: เจลซึมผ่านเคลือบฟันไปสลายสารสีในเนื้อฟัน

น้ำยาฟอกสีฟันมีสารไฮโดรเจนเพอร์ออกไซด์ หรือคาร์บาไมด์เพอร์ออกไซด์ ซึ่งซึมผ่านเคลือบฟันเข้าไปสลายสารสีที่สะสมอยู่ในเนื้อฟัน ฟันจึงสว่างขึ้นจากด้านใน ไม่ได้ขัดหรือกัดผิวฟันออก

ฟอกสีฟันได้ผลกับ ฟันธรรมชาติเท่านั้น ครอบฟัน วีเนียร์ และวัสดุอุดสีเหมือนฟัน จะไม่ขาวขึ้นตาม

ฟอกที่คลินิก ฟอกที่บ้าน และผลิตภัณฑ์ทั่วไป

	ฟอกที่คลินิก (เช่น ระบบ Zoom)	ฟอกที่บ้านโดยทันตแพทย์	ผลิตภัณฑ์ทั่วไป (แผ่นแปะ ยาสีฟัน)
ความเข้มข้นน้ำยา	สูง ใช้โดยทันตแพทย์	ต่ำกว่า	ต่ำมาก หรือไม่ทราบ
ระยะเวลา	ครั้งเดียว ประมาณ 1–1.5 ชั่วโมง	ใส่ถาดฟอกที่บ้านหลายวันถึงหลายสัปดาห์	หลายสัปดาห์
ผลลัพธ์	เห็นผลทันที	ค่อยๆ ขาวขึ้น	ส่วนใหญ่ช่วยแค่คราบผิวฟัน
การป้องกันเหงือก	ปิดเหงือกก่อนทา	ถาดทำพอดีกับฟัน	ไม่มี
ตรวจฟันก่อน	ตรวจทุกครั้ง	ตรวจทุกครั้ง	ไม่มีการตรวจ

ยาสีฟันสูตรฟันขาวส่วนใหญ่ช่วยขัดคราบผิวฟันจากชา กาแฟ ไม่ได้เปลี่ยนสีเนื้อฟัน

ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น

• เสียวฟัน พบบ่อยที่สุด มักเป็น 1–2 วันหลังฟอกแล้วหายไป ทันตแพทย์อาจให้เจลลดเสียวหรือแนะนำยาสีฟันลดอาการเสียว
• เหงือกระคายเคือง ถ้าน้ำยาโดนเหงือก จะแสบหรือเป็นขาวชั่วคราว และหายเองภายในไม่กี่ชั่วโมงถึง 1–2 วัน
• สีฟันไม่สม่ำเสมอ ฟันที่มีรอยด่างขาวอาจเห็นด่างชัดขึ้นช่วงแรก แล้วค่อยๆ กลมกลืน

ใครไม่ควรฟอกสีฟันตอนนี้

• มีฟันผุ รอยอุดรั่ว หรือรากฟันโผล่จากเหงือกร่น ควรรักษาก่อน เพราะน้ำยาซึมเข้าไปทำให้เสียวมาก
• เหงือกอักเสบหรือมีหินปูนมาก ควรขูดหินปูนก่อน
• ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร
• เด็กและวัยรุ่นอายุต่ำกว่า 18 ปี ซึ่งหลายประเทศไม่แนะนำให้ฟอก [3]
• เสียวฟันมากอยู่แล้ว ควรหาสาเหตุก่อน
• ฟันหน้ามีครอบฟันหรือวัสดุอุดชิ้นใหญ่ เพราะสีจะไม่เท่ากันหลังฟอก

ฟันแบบไหนฟอกได้ผลดี และแบบไหนได้ผลน้อย

• ได้ผลดี ฟันเหลืองตามอายุ ฟันเหลืองจากชา กาแฟ บุหรี่
• ได้ผลน้อย ฟันสีเทาจากยาเตตราไซคลินตอนเด็ก ฟันที่ตายแล้วเปลี่ยนสีคล้ำ ฟันที่มีจุดหรือแถบขาวขุ่นจากฟลูออไรด์เกิน

กรณีที่ได้ผลน้อย ทันตแพทย์อาจแนะนำทางเลือกอื่น เช่น ฟอกสีฟันจากด้านใน (สำหรับฟันที่รักษารากแล้ว) หรือวีเนียร์ และครอบฟัน

ขั้นตอนฟอกสีฟันที่คลินิก

1. ตรวจฟันและเหงือก ดูว่ามีฟันผุหรือเหงือกอักเสบไหม ขูดหินปูนก่อนถ้ามี
2. เทียบสีฟันก่อนฟอก ด้วยแผ่นเทียบสี เพื่อดูผลก่อนและหลัง
3. ปิดเหงือกและริมฝีปาก ด้วยวัสดุป้องกัน
4. ทาเจลฟอกสีฟันและฉายแสง ประมาณ 3 รอบ รอบละ 15 นาที
5. เทียบสีหลังฟอก และรับคำแนะนำการดูแล

ทำอย่างไรให้ฟันขาวอยู่นาน

• 48 ชั่วโมงแรก เลี่ยงชา กาแฟ ไวน์แดง น้ำอัดลมสีเข้ม แกงที่มีขมิ้น ซีอิ๊ว และบุหรี่ เพราะช่วงนี้ฟันดูดสีง่าย
• ดื่มเครื่องดื่มสีเข้มผ่านหลอด แล้วบ้วนน้ำตาม
• แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง และใช้ไหมขัดฟัน
• ขูดหินปูนและขัดฟันตามรอบที่ทันตแพทย์แนะนำ อ่านเพิ่มที่ ดูแลฟันให้ขาวนาน
• ลดหรือเลิกบุหรี่

ผลการฟอกส่วนใหญ่อยู่ได้ประมาณ 1–2 ปี ขึ้นกับพฤติกรรม หลายคนกลับมาฟอกเพิ่มเป็นระยะ

งานวิจัยว่าอย่างไรเรื่องความปลอดภัย

งานทบทวนวรรณกรรมของ Cochrane เรื่องการฟอกสีฟันด้วยสารเคมีในผู้ใหญ่ ฉบับปรับปรุงปี 2018 รวบรวมการทดลอง 71 เรื่อง พบว่าสารฟอกสีฟันทำให้ฟันขาวขึ้นเมื่อเทียบกับยาหลอกในช่วงสั้น และผลข้างเคียงที่พบบ่อยที่สุดคืออาการเสียวฟันและการระคายเคืองในช่องปาก ซึ่งพบมากขึ้นเมื่อใช้ความเข้มข้นสูง แต่ส่วนใหญ่ ไม่รุนแรงและหายไปเอง [1] ผู้วิจัยยังระบุว่าหลักฐานส่วนใหญ่มีคุณภาพต่ำ และยังสรุปไม่ได้ว่าผลิตภัณฑ์หรือความเข้มข้นแบบไหนดีที่สุด

กฎหมายควบคุมผลิตภัณฑ์ฟอกสีฟัน

• ประเทศไทย ประกาศกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2561 กำหนดให้ผลิตภัณฑ์ฟอกสีฟันที่มีไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์หรือสารที่ปลดปล่อยไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์เกินร้อยละ 6 เป็นเครื่องมือแพทย์ มีผลตั้งแต่ 24 มีนาคม 2562 [2]
• สหภาพยุโรป ผลิตภัณฑ์ที่มีไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์มากกว่าร้อยละ 0.1 ถึงร้อยละ 6 ต้องจำหน่ายให้ทันตแพทย์ การใช้รอบแรกต้องทำโดยหรือภายใต้การดูแลของทันตแพทย์ และห้ามใช้ในผู้ที่อายุต่ำกว่า 18 ปี [3]

แนวทางเหล่านี้สะท้อนหลักเดียวกัน คือการฟอกสีฟันที่ได้ผลจริงควรเริ่มจากการตรวจโดยทันตแพทย์

แสงในการฟอกที่คลินิกมีบทบาทอย่างไร

ระบบฟอกสีฟันในคลินิกหลายระบบ รวมถึงระบบ Zoom ใช้เจลฟอกร่วมกับการฉายแสง สารที่ทำให้ฟันขาวขึ้นจริงคือเจลเปอร์ออกไซด์ แสงเป็นส่วนหนึ่งของขั้นตอนของระบบ ข้อดีหลักของการฟอกที่คลินิก คือทันตแพทย์ควบคุมความเข้มข้น ปิดเหงือกป้องกัน และหยุดได้ทันทีถ้าคนไข้เสียวมาก

ฟอกสีฟันแล้วเสียว ทำอย่างไร

อาการเสียวเป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อยที่สุด ส่วนใหญ่ดีขึ้นใน 1–2 วัน วิธีลดอาการ คือใช้ยาสีฟันลดอาการเสียวก่อนและหลังฟอก เลี่ยงของเย็นจัดในวันแรก และแจ้งทันตแพทย์ถ้าเสียวมาก อ่านรายละเอียดที่ ฟอกสีฟันแล้วเสียว

เลือกวิธีให้ตรงกับสาเหตุของสีฟัน

ก่อนตัดสินใจฟอก ควรรู้ว่าฟันเหลืองจากอะไร เพราะบางสาเหตุแก้ได้ด้วยการขัดฟัน บางสาเหตุต้องฟอกจากด้านใน และบางสาเหตุต้องใช้วัสดุตกแต่ง

สาเหตุ	วิธีที่มักเหมาะ	อ่านเพิ่ม
คราบชา กาแฟ บุหรี่ หินปูน	ขูดหินปูนและขัดฟัน	ฟันเหลือง ฟันคล้ำ เกิดจากอะไร
ฟันเหลืองทั้งปากจากอายุ	ฟอกที่คลินิกหรือที่บ้าน	ฟอกสีฟันที่บ้าน
ฟันซี่เดียวคล้ำ	ตรวจประสาทฟัน ฟอกจากด้านใน	ฟันซี่เดียวคล้ำ
จุดขาว ฟันตกกระ	ฟอก ซึมวัสดุ หรืออุดตกแต่ง	ฟันด่างขาว ฟันตกกระ
มีวัสดุอุดหรือครอบที่ฟันหน้า	วางแผนลำดับการรักษา	ฟอกสีฟันกับวัสดุอุดและครอบฟัน

ผลิตภัณฑ์ที่ขายทั่วไป

ยาสีฟันฟอกขาวส่วนใหญ่ช่วยขจัดคราบภายนอก ยาสีฟันผงถ่านยังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าปลอดภัยและได้ผล และสูตรทำเองจากมะนาวหรือน้ำส้มสายชูทำให้ฟันกร่อน อ่านรายละเอียดที่ ยาสีฟันฟอกขาว ผงถ่าน แถบฟอกฟัน

ความเชื่อที่ไม่จริง

"ฟอกสีฟันทำให้เคลือบฟันบางลง" น้ำยาฟอกสีฟันไม่ได้กัดเคลือบฟันออกเมื่อใช้ตามที่ทันตแพทย์กำหนด อาการเสียวที่เกิดขึ้นเป็นเพียงชั่วคราว

"ใช้ผงถ่าน เบกกิ้งโซดา หรือมะนาวขัดฟันให้ขาวได้" ไม่แนะนำ ผงที่หยาบขัดเคลือบฟันให้สึก และกรดในมะนาวทำให้เคลือบฟันกร่อน ฟันอาจเหลืองกว่าเดิมเพราะเห็นเนื้อฟันชั้นในชัดขึ้น

"ฟอกบ่อยๆ ฟันจะขาวขึ้นเรื่อยๆ" ฟันมีขีดจำกัดของความขาว ฟอกเกินจำเป็นไม่ได้ขาวขึ้น แต่เสียวฟันมากขึ้น

คำถามที่พบบ่อย

ฟอกสีฟันที่คลินิกใช้เวลานานแค่ไหน ประมาณ 1–1.5 ชั่วโมง รวมการเตรียมและการปิดเหงือก ถ้ามีหินปูน อาจนัดขูดหินปูนก่อนอีกครั้งหนึ่ง

ฟอกแล้วขาวขึ้นกี่ระดับ ขึ้นกับสีฟันเดิมและสาเหตุของสี ฟันเหลืองตามอายุมักตอบสนองดี ฟันจากยาเตตราไซคลินตอบสนองน้อยกว่า ทันตแพทย์จะเทียบสีก่อนและหลังให้เห็น

ฟอกสีฟันระหว่างตั้งครรภ์ได้ไหม ควรเลื่อนไปหลังคลอดและหลังให้นมบุตร เพราะเป็นการรักษาเพื่อความสวยงามที่รอได้

ฟอกสีฟันแล้วต้องกลับมาฟอกอีกไหม ความขาวค่อยๆ ลดลงตามเวลาและพฤติกรรม หลายคนกลับมาขัดฟันหรือฟอกเติมเป็นระยะ อ่านเพิ่มที่ ดูแลฟันให้ขาวนาน

ใช้สิทธิประกันสังคมฟอกสีฟันได้ไหม ไม่ได้ การฟอกสีฟันเป็นงานเพื่อความสวยงาม ไม่อยู่ในสิทธิทันตกรรมประกันสังคม อ่านสิ่งที่สิทธิครอบคลุมที่ สิทธิทำฟันประกันสังคม 2569

ฟอกสีฟันทำให้ฟันผุง่ายขึ้นไหม เมื่อใช้ตามคำแนะนำ ไม่พบว่าทำให้ฟันผุง่ายขึ้น แต่ควรรักษาฟันผุที่มีอยู่ก่อนฟอก เพราะสารฟอกที่ซึมเข้ารูผุทำให้เสียวมาก

ฟอกสีฟันหลังจัดฟันได้เมื่อไหร่ หลังถอดเครื่องมือและทำความสะอาดคราบกาวออกหมดแล้ว ทันตแพทย์บางคนแนะนำให้รอสักระยะให้เหงือกหายอักเสบก่อน รีเทนเนอร์แบบใสบางชนิดใช้เป็นถาดฟอกได้ แต่ต้องปรึกษาก่อน

ฟันหน้ามีรอยร้าวเล็กๆ ฟอกได้ไหม รอยร้าวผิวเคลือบฟันเล็กๆ พบได้ทั่วไปและมักฟอกได้ แต่อาจเสียวมากขึ้น ถ้ารอยร้าวลึก ทันตแพทย์จะประเมินก่อน อ่านเพิ่มที่ ฟันร้าว ฟันแตก

ผู้สูงอายุฟอกสีฟันได้ไหม ได้ และฟันเหลืองตามอายุมักตอบสนองดี แต่ผู้สูงอายุมักมีวัสดุอุด ครอบฟัน หรือเหงือกร่นมากกว่า จึงต้องวางแผนก่อน

ฟอกสีฟันแล้วเหงือกขาวเป็นจุด อันตรายไหม เกิดจากสารฟอกสัมผัสเหงือก เป็นการระคายเคืองชั่วคราว มักหายเองในไม่กี่ชั่วโมงถึง 1–2 วัน ถ้าเป็นแผลหรือไม่หาย ให้แจ้งทันตแพทย์

ต้องขูดหินปูนก่อนฟอกทุกครั้งไหม ถ้ามีหินปูนหรือคราบ ควรขูดก่อน เพื่อให้สารฟอกสัมผัสผิวฟันได้ทั่ว และไม่ทำให้เหงือกที่อักเสบระคายเคือง

ฟอกฟันที่ร้านเสริมสวยต่างจากคลินิกอย่างไร ที่คลินิกมีการตรวจฟัน รักษาสิ่งที่ต้องรักษาก่อน และใช้ผลิตภัณฑ์ที่ควบคุมความเข้มข้นภายใต้ทันตแพทย์ ผลิตภัณฑ์ความเข้มข้นสูงเกินร้อยละ 6 ในไทยจัดเป็นเครื่องมือแพทย์ [2]

ฟอกที่คลินิกกับฟอกที่บ้าน ผลอยู่ได้นานต่างกันไหม ผลขึ้นกับพฤติกรรมหลังฟอกมากกว่าวิธีที่ใช้ ทั้งสองแบบสีค่อยๆ กลับมาบางส่วนตามเวลา การขัดฟันและดูแลดีช่วยยืดเวลาได้

ฟันขาวไม่เท่ากันทุกซี่หลังฟอก ปกติไหม ฟันแต่ละซี่มีความหนาของเคลือบฟันและเนื้อฟันต่างกัน ฟันเขี้ยวมักขาวช้ากว่า ขอบฟันใกล้เหงือกก็ขาวช้ากว่าปลายฟัน ความต่างเล็กน้อยเป็นเรื่องปกติ

ฟอกสีฟันที่ Dental Vista

ฟอกสีฟันในคลินิกระบบ Zoom ราคา 8,500 บาท ทันตแพทย์จะตรวจฟันก่อนทุกครั้ง ถ้ามีหินปูนหรือฟันผุจะรักษาก่อน ดูรายละเอียดที่ หน้าฟอกสีฟัน และอ่านเรื่อง ขูดหินปูนบ่อยแค่ไหน

อ้างอิง

1. Home-based chemically-induced whitening (bleaching) of teeth in adults. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2018. CD006202.pub2. Cochrane
2. อย.ประกาศกฎใหม่ ผลิตภัณฑ์ฟอกสีฟัน เป็นเครื่องมือแพทย์ มีผล 24 มี.ค.62. ไทยโพสต์. ไทยโพสต์
3. Council Directive 2011/84/EU of 20 September 2011 amending Directive 76/768/EEC, concerning cosmetic products, for the purpose of adapting Annex III thereto to technical progress. legislation.gov.uk