หลังฟอกสีฟัน หลายคนอยากรู้ว่าฟันจะขาวอยู่ได้นานแค่ไหน คำตอบคือ ความขาวไม่ได้อยู่ถาวร สีฟันจะค่อยๆ กลับมาบางส่วนตามเวลา แต่ความเร็วต่างกันมากในแต่ละคน คนที่ดื่มกาแฟวันละหลายแก้วและสูบบุหรี่ ฟันกลับมาเหลืองเร็วกว่าคนที่ดื่มน้ำเปล่าเป็นหลักอย่างชัดเจน

ข่าวดีคือพฤติกรรมเล็กๆ ในชีวิตประจำวันช่วยยืดเวลาความขาวได้มาก บทความนี้อธิบายว่าทำไมสีฟันกลับมา อะไรทำให้กลับเร็ว และดูแลอย่างไรให้ฟันขาวนานที่สุด

ทำไมสีฟันกลับมา

มีสองเหตุผลหลัก

  1. คราบภายนอกสะสมใหม่ จากอาหาร เครื่องดื่ม และบุหรี่ ซึ่งเกาะบนผิวฟันและในชั้นฟิล์มบางๆ ที่เคลือบผิวฟันอยู่ตลอดเวลา [1] คราบชนิดนี้เป็นส่วนใหญ่ของสีที่กลับมา และขัดออกได้
  2. สีภายในเนื้อฟันกลับมาบางส่วน ในช่วงหลายสัปดาห์แรกหลังฟอก ผิวฟันที่สูญเสียน้ำไปชั่วคราวจะกลับมามีน้ำตามปกติ สีฟันจึงดูเข้มขึ้นเล็กน้อยจากวันแรก ซึ่งเป็นเรื่องปกติ

อะไรทำให้ฟันกลับมาเหลืองเร็ว

เครื่องดื่ม

เครื่องดื่ม ระดับการเกิดคราบ
ชาดำ ชาเย็น ชาไทย สูงมาก
กาแฟดำ กาแฟเย็น สูง
ไวน์แดง สูง
น้ำอัดลมสีเข้ม ปานกลาง และเป็นกรด
น้ำผลไม้สีเข้ม เช่น น้ำองุ่น ปานกลาง
ชาเขียว ปานกลาง
นม น้ำเปล่า ต่ำ

อาหาร

  • ซอสสีเข้ม เช่น ซีอิ๊วดำ ซอสถั่วเหลือง น้ำพริกเผา
  • แกงที่มีขมิ้นหรือผงกะหรี่
  • ผลไม้สีเข้ม เช่น บลูเบอร์รี่ หม่อน แก้วมังกรเนื้อแดง
  • ลูกอมและขนมที่มีสีผสมอาหารเข้ม

พฤติกรรมอื่น

  • บุหรี่และหมาก ทำให้เกิดคราบสีน้ำตาลถึงดำอย่างรวดเร็ว [1]
  • หินปูนสะสม ดูดซับสีจากอาหารได้ง่าย
  • แปรงฟันไม่ทั่วถึง โดยเฉพาะขอบเหงือกและซอกฟัน
  • น้ำยาบ้วนปากบางชนิด เช่น คลอร์เฮกซิดีน เมื่อใช้ต่อเนื่องนาน [1]
  • ปากแห้ง น้ำลายน้อยทำให้คราบเกาะง่าย

วิธีดื่มชาและกาแฟให้ฟันเหลืองช้าลง

ไม่จำเป็นต้องเลิกชากาแฟ แต่ปรับวิธีดื่มได้

  • ดื่มให้หมดในครั้งเดียว แทนการจิบทีละนิดทั้งบ่าย ยิ่งฟันสัมผัสบ่อย ยิ่งเกิดคราบ
  • ใช้หลอด สำหรับเครื่องดื่มเย็น ช่วยลดการสัมผัสฟันหน้า
  • บ้วนน้ำเปล่าหรือดื่มน้ำตามหลัง
  • เติมนม ช่วยลดการเกิดคราบได้บ้าง แต่ถ้าเติมน้ำตาลด้วยจะเพิ่มความเสี่ยงฟันผุ
  • ไม่แปรงฟันทันทีหลังดื่มเครื่องดื่มที่เป็นกรด เช่น น้ำอัดลมหรือน้ำผลไม้เปรี้ยว ให้บ้วนน้ำแล้วรอสักพัก เพื่อไม่ให้ผิวฟันที่อ่อนตัวชั่วคราวสึก

ช่วง 48 ชั่วโมงแรกหลังฟอก

ผิวฟันดูดซับสีได้ง่ายกว่าปกติในช่วงแรก ทันตแพทย์มักแนะนำให้ทาน อาหารสีอ่อน เช่น ข้าวขาว ไก่ ปลา ไข่ นม โยเกิร์ตไม่ใส่สี และเลี่ยงอาหารและเครื่องดื่มสีเข้ม รวมถึงบุหรี่ อ่านเรื่องอาการเสียวในช่วงนี้ที่ ฟอกสีฟันแล้วเสียว

ดูแลประจำวัน

ดูแลที่คลินิก

  • ขูดหินปูนและขัดฟันตามรอบที่ทันตแพทย์แนะนำ การขัดฟันช่วยเอาคราบภายนอกออก ทำให้ความขาวกลับมาโดยไม่ต้องฟอกใหม่ อ่านเพิ่มที่ ขูดหินปูนบ่อยแค่ไหน
  • ตรวจฟันผุและวัสดุอุด ขอบวัสดุที่รั่วมีเส้นสีน้ำตาลที่ทำให้ฟันดูไม่สะอาด
  • ฟอกเติมเมื่อจำเป็น ทันตแพทย์ช่วยประเมินว่าควรฟอกเติมเมื่อไหร่ และด้วยวิธีใด

ฟอกเติมบ่อยแค่ไหน

ไม่มีตารางตายตัว ขึ้นกับพฤติกรรมและความพอใจของแต่ละคน หลายคนฟอกที่คลินิกแล้วอยู่ได้นานหลายเดือนถึงหลายปีก่อนรู้สึกว่าต้องเติม บางคนใช้ชุดฟอกที่บ้านจากทันตแพทย์เติมเป็นระยะสั้นๆ ข้อควรจำคือ

  • ขัดฟันก่อน เพราะบ่อยครั้งสิ่งที่กลับมาเป็นคราบภายนอก ไม่ต้องฟอกใหม่
  • ไม่ฟอกถี่เกินคำแนะนำ เพื่อลดอาการเสียว
  • ฟันมีขีดจำกัดของความขาว การฟอกบ่อยขึ้นไม่ได้ทำให้ขาวเกินขีดนั้น

อ่านเปรียบเทียบการฟอกที่คลินิกกับที่บ้านที่ ฟอกสีฟันที่บ้าน

ถ้ามีวัสดุอุดหรือครอบฟันที่ฟันหน้า

วัสดุอุดสีเหมือนฟันและครอบฟันไม่เปลี่ยนสีตามการฟอก และวัสดุอุดเรซินดูดซับคราบได้ตามเวลา ถ้าวัสดุอุดที่ฟันหน้าดูเข้มกว่าฟันหลังฟอก อาจขัดผิวใหม่หรือเปลี่ยนวัสดุอุดให้สีตรงกับฟัน อ่านเพิ่มที่ ฟอกสีฟันกับวัสดุอุดและครอบฟัน

สีฟันเปลี่ยนตามอายุด้วย

นอกจากคราบจากอาหาร สีฟันยังเข้มขึ้นช้าๆ ตามอายุ เพราะเคลือบฟันบางลงจากการใช้งาน และเนื้อฟันชั้นในหนาขึ้นและสีเข้มขึ้น [1] ความขาวที่ได้จากการฟอกจึงค่อยๆ ลดลงตามธรรมชาติด้วย แม้จะดูแลดีเพียงใด การฟอกเติมเป็นระยะจึงเป็นเรื่องปกติสำหรับคนที่ต้องการรักษาความขาว

เปรียบเทียบพฤติกรรมกับความเร็วที่สีกลับ

พฤติกรรม ความเร็วที่สีฟันกลับมา
สูบบุหรี่ ดื่มชาหรือกาแฟหลายแก้วต่อวัน จิบทั้งวัน เร็ว
ดื่มกาแฟวันละ 1 แก้ว ไม่สูบบุหรี่ แปรงฟันดี ปานกลาง
ดื่มน้ำเปล่าเป็นหลัก แปรงฟันดี ขัดฟันตามนัด ช้า

ตารางนี้เป็นแนวโน้มทั่วไป ไม่ใช่ตัวเลขแน่นอน แต่ช่วยให้เห็นว่าพฤติกรรมใดมีผลมากที่สุด

เลือกยาสีฟันอย่างไรหลังฟอก

  • มีฟลูออไรด์ ป้องกันฟันผุ
  • ไม่หยาบเกินไป ผงขัดที่หยาบทำให้ผิวฟันสึกและคราบเกาะง่ายขึ้นในระยะยาว
  • ถ้าเสียวฟัน ใช้ยาสีฟันลดอาการเสียวก่อน แล้วค่อยกลับมาใช้สูตรฟอกขาวเมื่ออาการหาย อ่านเพิ่มที่ ฟอกสีฟันแล้วเสียว
  • ระวังผงถ่าน หลักฐานเรื่องประโยชน์ยังไม่เพียงพอ และอาจติดตามขอบวัสดุอุด อ่านเพิ่มที่ ยาสีฟันฟอกขาว ผงถ่าน แถบฟอกฟัน

เคล็ดลับระหว่างวันเมื่อแปรงฟันไม่ได้

  • บ้วนปากด้วยน้ำเปล่าหลังอาหารและเครื่องดื่มสีเข้ม
  • เคี้ยวหมากฝรั่งไม่มีน้ำตาลสั้นๆ เพื่อกระตุ้นน้ำลาย
  • กินผักผลไม้ที่กรอบ เช่น แอปเปิล แครอท ตอนท้ายมื้อ ช่วยให้ผิวฟันสะอาดขึ้นเล็กน้อย
  • พกแปรงสีฟันขนาดเล็กไว้ที่ทำงาน

ฟันขาวกับสุขภาพเหงือก

เหงือกที่แดงบวมจากการอักเสบ ทำให้รอยยิ้มดูไม่สดใส แม้ฟันจะขาว ส่วนเหงือกที่ร่นทำให้เห็นรากฟันสีเหลืองเข้มกว่าตัวฟัน การดูแลเหงือกจึงเป็นส่วนหนึ่งของรอยยิ้มที่ดูดี

  • แปรงฟันให้ถึงขอบเหงือกอย่างนุ่มนวล
  • ทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน
  • ขูดหินปูนตามนัด
  • ถ้าเหงือกมีเลือดออกเวลาแปรง ให้ตรวจ อ่านเพิ่มที่ เลือดออกตอนแปรงฟัน

ฟันขาวกับการสูบบุหรี่

บุหรี่เป็นปัจจัยที่ทำให้ฟันกลับมาเหลืองเร็วที่สุด เพราะน้ำมันดินและนิโคตินเกาะผิวฟันและซึมเข้ารอยเล็กๆ [1] นอกจากนี้บุหรี่ยังเพิ่มความเสี่ยงโรคเหงือก กลิ่นปาก และมะเร็งช่องปาก ถ้ากำลังคิดจะเลิก การฟอกสีฟันอาจเป็นแรงจูงใจที่ดี ปรึกษาแพทย์หรือสายด่วนเลิกบุหรี่ 1600 เพื่อขอความช่วยเหลือ

ความเชื่อที่ไม่ถูกต้อง

"ฟอกแล้วขาวถาวร" สีฟันกลับมาบางส่วนตามเวลา เร็วหรือช้าขึ้นกับพฤติกรรม

"ดื่มกาแฟผ่านหลอดแล้วไม่ต้องห่วงเลย" ช่วยลดการสัมผัสฟันหน้าได้บ้าง แต่ยังต้องแปรงฟันและบ้วนน้ำ

"แปรงฟันแรงๆ ทุกครั้งหลังดื่มกาแฟจะช่วยให้ขาว" การแปรงแรงทำให้เหงือกร่นและผิวฟันสึก ฟันจะดูเหลืองขึ้นในระยะยาว

"ฟันเหลืองกลับมาแปลว่าฟอกไม่ได้ผล" ส่วนใหญ่เป็นคราบภายนอกที่สะสมใหม่ ขัดออกได้

คำถามที่พบบ่อย

ฟอกแล้วสูบบุหรี่ได้ไหม บุหรี่ทำให้เกิดคราบเร็วมาก และไม่ดีต่อเหงือกและสุขภาพโดยรวม ถ้าต้องการให้ฟันขาวนาน การเลิกบุหรี่ช่วยได้มากที่สุด

กินอาหารสีเข้มแล้วบ้วนน้ำทันทีช่วยไหม ช่วยลดคราบได้บ้าง โดยเฉพาะถ้าแปรงฟันไม่ได้

ชาเขียวทำให้ฟันเหลืองไหม ทำให้เกิดคราบได้ แต่น้อยกว่าชาดำและชาเย็น

น้ำยาบ้วนปากช่วยให้ฟันขาวนานไหม น้ำยาบ้วนปากทั่วไปช่วยเล็กน้อย บางชนิดกลับทำให้เกิดคราบ ควรเลือกตามคำแนะนำของทันตแพทย์

ฟอกแล้วกินอาหารรสจัดได้เมื่อไหร่ หลัง 48 ชั่วโมงแรกกินได้ตามปกติ แต่ถ้าต้องการให้ขาวนาน ลดความถี่ของอาหารสีเข้มและบ้วนน้ำตาม

ไวน์ขาวทำให้ฟันเหลืองไหม ไวน์ขาวมีสีน้อย แต่เป็นกรด ทำให้ผิวฟันดูดซับสีจากอาหารอื่นได้ง่ายขึ้น ควรดื่มพร้อมอาหารและดื่มน้ำตาม

ใช้แปรงสีฟันไฟฟ้าช่วยให้ขาวนานไหม แปรงไฟฟ้าช่วยให้หลายคนแปรงได้ทั่วถึงขึ้น ซึ่งช่วยลดคราบ แต่ไม่ได้ฟอกสีฟัน

คราบหินปูนทำให้ฟันดูเหลืองไหม ใช่ หินปูนมีสีเหลืองถึงน้ำตาลและดูดซับสีจากอาหาร การขูดหินปูนตามนัดช่วยให้ฟันดูสว่างขึ้น

เด็กวัยรุ่นอยากฟันขาว ควรทำอย่างไร เริ่มจากแปรงฟันดี ลดเครื่องดื่มสีเข้ม และขูดหินปูนขัดฟัน การฟอกสีฟันมักไม่แนะนำก่อนอายุ 18 ปีในหลายประเทศ ปรึกษาทันตแพทย์ก่อน

ฟันกลับมาเหลืองเร็วกว่าที่คิด ต้องทำอย่างไร ให้ทันตแพทย์ดูว่าเป็นคราบภายนอกหรือสีภายใน ถ้าเป็นคราบ ขัดฟันก็พอ ถ้าเป็นสีภายใน อาจฟอกเติม

น้ำมะพร้าวหรือนมถั่วเหลืองทำให้ฟันเหลืองไหม มีสีอ่อน ทำให้เกิดคราบน้อย แต่ถ้ามีน้ำตาลเติม ควรระวังเรื่องฟันผุ

ใช้ไหมขัดฟันช่วยให้ฟันดูขาวขึ้นไหม ช่วย เพราะคราบที่ซอกฟันทำให้ฟันดูเป็นเงาเข้ม การทำความสะอาดซอกฟันทำให้ฟันดูสะอาดและสว่างขึ้น

ฟันขาวแล้วฟันยังผุได้ไหม ได้ ความขาวไม่ได้ป้องกันฟันผุ ยังต้องใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์และลดของหวาน

ฟอกเติมที่บ้านด้วยถาดเดิมได้ไหม ได้ ถ้าถาดยังพอดีและทันตแพทย์แนะนำ ใช้เจลเติมเป็นช่วงสั้นๆ ตามที่กำหนด

อาหารที่ช่วยให้ฟันขาว มีจริงไหม ไม่มีอาหารที่ฟอกสีฟันได้ ผักผลไม้กรอบช่วยให้ผิวฟันสะอาดขึ้นเล็กน้อยและกระตุ้นน้ำลาย แต่ไม่แทนการแปรงฟัน

ฟอกสีฟันและดูแลความขาวที่ Dental Vista

ทันตแพทย์ตรวจฟัน ขูดหินปูนและขัดคราบ 900–1,500 บาท และฟอกสีฟันในคลินิกระบบ Zoom 8,500 บาท พร้อมคำแนะนำการดูแลให้ฟันขาวนาน ดูรายละเอียดที่ หน้าฟอกสีฟัน

อ้างอิง

  1. Watts A, Addy M. Tooth discolouration and staining: a review of the literature. British Dental Journal. 2001;190(6):309–316. PubMed