มีวัสดุอุดหรือครอบฟันอยู่ ฟอกสีฟันได้ไหม และต้องวางแผนอย่างไรให้สีฟันเท่ากัน

สารฟอกสีฟันทำงานโดยซึมเข้าไปทำให้สีในเนื้อฟันธรรมชาติจางลง แต่ วัสดุอุดสีเหมือนฟัน ครอบฟัน สะพานฟัน วีเนียร์ และฟันปลอม ไม่ใช่ฟันธรรมชาติ จึงไม่ขาวขึ้นตาม ถ้าวัสดุเหล่านี้อยู่ที่ฟันหน้าซึ่งเห็นเวลายิ้ม หลังฟอกอาจเห็นซี่หนึ่งเหลืองหรือคล้ำกว่าซี่อื่นชัดขึ้น

ปัญหานี้แก้ได้ ถ้า วางแผนก่อนฟอก แนวทางของสมาคมทันตแพทย์สำหรับเด็กแห่งสหรัฐอเมริกาเรื่องการฟอกสีฟัน ระบุว่าการตรวจหาวัสดุบูรณะที่ชำรุดหรืออาจได้รับผลจากการฟอก และค่าใช้จ่ายในการเปลี่ยน เป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนเพื่อให้ได้ผลด้านความสวยงามดีที่สุด [1] บทความนี้อธิบายว่าวัสดุแต่ละแบบเป็นอย่างไรเมื่อฟอก และควรวางแผนอย่างไร

วัสดุแต่ละชนิดกับการฟอก

วัสดุ	ขาวขึ้นตามไหม	หลังฟอกควรทำอย่างไร
วัสดุอุดเรซินสีเหมือนฟัน	ไม่ แต่คราบผิวอาจหลุดออกบ้าง ทำให้ดูสว่างขึ้นเล็กน้อย	ถ้าสีต่างชัด ขัดผิวหรือเปลี่ยนวัสดุให้สีตรงกับฟันใหม่
ครอบฟันเซรามิก หรือเซอร์โคเนีย	ไม่	ถ้าสีต่างชัด อาจต้องทำครอบใหม่
ครอบฟันโลหะเคลือบเซรามิก	ไม่	เหมือนครอบเซรามิก
วีเนียร์	ไม่	ต้องทำใหม่ถ้าต้องการให้สีตรง
ฟันปลอมถอดได้	ไม่	ทำฟันปลอมใหม่หรือเปลี่ยนซี่ฟันเทียม
วัสดุอุดสีเงิน	ไม่ และอาจทำให้เนื้อฟันรอบๆ ดูเทา	อยู่ที่ฟันหลัง มักไม่กระทบความสวยงาม

วัสดุบูรณะเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ฟันดูเปลี่ยนสี เช่น ขอบวัสดุที่รั่วจนมีคราบซึมเข้าไป [2]

ลำดับที่แนะนำ

1. ตรวจและวางแผน

ทันตแพทย์ตรวจฟันทั้งปาก ดูว่ามีวัสดุอุดหรือครอบฟันซี่ไหนบ้างที่อยู่ในแนวยิ้ม และสภาพของวัสดุเหล่านั้น บางชิ้นอาจรั่วหรือเปลี่ยนสีอยู่แล้ว ซึ่งต้องเปลี่ยนอยู่ดี

2. รักษาสิ่งที่ต้องรักษาก่อน

ฟันผุ ขอบวัสดุที่รั่ว และเหงือกอักเสบ ต้องรักษาก่อนฟอก เพราะสารฟอกที่ซึมผ่านรอยรั่วทำให้เสียวมาก ในช่วงนี้ทันตแพทย์อาจใช้วัสดุชั่วคราว หรืออุดถาวรแบบที่ยังไม่ต้องกังวลเรื่องสีมากนัก เพราะจะเปลี่ยนอีกครั้งหลังฟอก

3. ฟอกสีฟัน

ฟอกที่คลินิกหรือที่บ้านตามแผน อ่านเพิ่มที่ ฟอกสีฟันอันตรายไหม และ ฟอกสีฟันที่บ้าน

4. รอให้สีฟันคงที่

หลังฟอก สีฟันมักดูขาวที่สุดในวันแรกๆ แล้วเข้มขึ้นเล็กน้อยในช่วงหลายวันถึงสองสัปดาห์ เมื่อฟันกลับมามีน้ำตามปกติ นอกจากนี้ สารฟอกที่ตกค้างในผิวฟันอาจทำให้วัสดุอุดเรซินยึดติดได้ไม่ดีในช่วงแรก ทันตแพทย์จึงมักแนะนำให้รอประมาณ 1–2 สัปดาห์ก่อนเปลี่ยนวัสดุอุดหรือเลือกสีครอบฟันใหม่

5. เปลี่ยนวัสดุให้สีตรงกับฟันใหม่

เลือกสีวัสดุใหม่ให้ตรงกับฟันหลังฟอก ส่วนครอบฟันหรือวีเนียร์ ทันตแพทย์จะเลือกสีในแสงธรรมชาติร่วมกับคุณ

ถ้าวางแผนจะทำครอบฟันหรือวีเนียร์ในอนาคต

ถ้ารู้ว่าจะต้องทำครอบฟันหรือวีเนียร์ที่ฟันหน้า เช่น หลังรักษาราก หรือฟันบิ่นมาก ควรฟอกสีฟันก่อน แล้วค่อยทำครอบ เพื่อให้เลือกสีครอบให้ตรงกับฟันที่ขาวขึ้นแล้ว ถ้าทำครอบก่อนแล้วมาฟอกทีหลัง ครอบจะคล้ำกว่าฟันซี่อื่น และต้องทำใหม่ อ่านเรื่องครอบฟันที่ รักษารากฟันแล้วต้องครอบฟันไหม

ถ้ามีครอบฟันหน้าหลายซี่อยู่แล้ว

ทางเลือก	ข้อดี	ข้อควรรู้
ไม่ฟอก	ไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่ม	สีฟันยังเหมือนเดิม
ฟอกฟันธรรมชาติให้ใกล้กับสีครอบเดิม	ทำให้ฟันซี่อื่นที่เหลืองกว่าครอบกลืนกันขึ้น	ต้องระวังไม่ฟอกจนขาวเกินครอบ
ฟอกให้ขาวแล้วทำครอบใหม่	ได้สีขาวที่ต้องการทั้งปาก	ค่าใช้จ่ายสูง
ฟอกเฉพาะฟันหลังที่ไม่ค่อยเห็น	ประหยัด	ผลด้านความสวยงามจำกัด

ทันตแพทย์จะช่วยคำนวณค่าใช้จ่ายรวมของแต่ละทางเลือก เพื่อให้ตัดสินใจได้ง่ายขึ้น

ฟอกสีฟันทำให้วัสดุอุดเสียหายไหม

งานทดลองในห้องปฏิบัติการบางชิ้นพบว่าสารฟอกอาจทำให้ผิวของวัสดุบูรณะบางชนิดหยาบขึ้นเล็กน้อย ในทางปฏิบัติ เมื่อฟอกตามคำแนะนำของทันตแพทย์ ปัญหานี้มักไม่มีผลทางคลินิกที่สำคัญ และขัดผิวใหม่ได้ สิ่งที่ต้องระวังมากกว่าคือรอยรั่วที่ขอบวัสดุ ซึ่งทำให้เสียวและควรแก้ก่อนฟอก [1]

วัสดุอุดที่ฟันหลัง

วัสดุอุดที่ฟันกรามซึ่งไม่ค่อยเห็นเวลายิ้ม มักไม่ต้องเปลี่ยนเพราะเรื่องสี เว้นแต่จะชำรุดหรือรั่ว ส่วนวัสดุอุดสีเงินเก่าที่ยังดีอยู่ ไม่จำเป็นต้องรื้อเพื่อเปลี่ยนเป็นสีขาวถ้าไม่ได้มีปัญหา อ่านเพิ่มที่ อุดฟันสีเหมือนฟันกับอุดอมัลกัม

ตัวอย่างการวางแผน

มีวัสดุอุดสีเหมือนฟันที่ฟันหน้าบน 2 ซี่ ต้องการฟอกทั้งปาก ตรวจวัสดุอุดก่อน ฟอกที่คลินิก รอประมาณ 1–2 สัปดาห์ แล้วเปลี่ยนวัสดุอุดสองซี่ให้สีตรงกับฟันใหม่

มีครอบฟันหน้า 1 ซี่ ที่ทำไว้หลายปี สีเหลืองพอๆ กับฟันอื่น ถ้าฟอกฟันซี่อื่น ครอบจะดูเหลืองกว่า ทางเลือกคือฟอกแล้วทำครอบใหม่ หรือฟอกเพียงเล็กน้อยให้ใกล้สีครอบ

ต้องทำครอบฟันหน้าหลังรักษาราก และอยากให้ฟันขาวขึ้น ใส่ครอบชั่วคราวระหว่างรอ ฟอกฟันซี่อื่นก่อน แล้วค่อยเลือกสีครอบถาวรให้ตรงกับฟันหลังฟอก

ใส่ฟันปลอมถอดได้แทนฟันหน้าซี่หนึ่ง ฟอกฟันแท้ได้ แต่ซี่ฟันเทียมจะไม่ขาวตาม อาจเปลี่ยนซี่ฟันเทียมให้สีตรงกันหลังฟอก

ตัวอย่างเหล่านี้ใช้เพื่อให้เห็นภาพ แผนจริงขึ้นกับการตรวจของทันตแพทย์

เตรียมงบประมาณ

การฟอกสีฟันเมื่อมีวัสดุบูรณะที่ฟันหน้า อาจมีค่าใช้จ่ายเพิ่มจากราคาฟอก เช่น ค่าเปลี่ยนวัสดุอุดต่อซี่ หรือค่าทำครอบใหม่ การถามทันตแพทย์ให้คำนวณค่าใช้จ่ายรวมตั้งแต่ต้น ช่วยให้ตัดสินใจได้ว่าควรฟอกทั้งปาก ฟอกบางส่วน หรือไม่ฟอก

สีฟันกับแสงในห้องตรวจ

การเลือกสีวัสดุอุดหรือครอบฟันให้ตรงกับฟันธรรมชาติ ต้องทำในแสงที่เหมาะ ทันตแพทย์มักเลือกสีตอนต้นนัด ก่อนที่ฟันจะแห้งจากการอ้าปากนาน เพราะฟันที่แห้งดูขาวกว่าปกติ คนไข้ควรดูสีในกระจกในแสงธรรมชาติร่วมด้วย และบอกทันตแพทย์ถ้ามีความต้องการเรื่องความขาว

วัสดุบูรณะที่ฟันหลัง

ครอบฟันหรือวัสดุอุดที่ฟันกรามซึ่งไม่ค่อยเห็น มักไม่ต้องเปลี่ยนหลังฟอก การวางแผนจึงเน้นเฉพาะฟันที่อยู่ในแนวยิ้ม ซึ่งมักเป็นฟันหน้าบนและล่าง ฟันเขี้ยว และฟันกรามน้อย ทันตแพทย์จะดูเส้นยิ้มของคุณว่าเห็นฟันถึงซี่ไหน เพื่อประเมินว่าวัสดุชิ้นใดมีผลต่อความสวยงามจริง

อายุของวัสดุที่มีอยู่

ถ้าวัสดุอุดหรือครอบฟันใช้มานานและมีขอบรั่ว เปลี่ยนสี หรือบิ่นอยู่แล้ว การเปลี่ยนหลังฟอกจะได้ประโยชน์สองต่อ คือทั้งสีที่ตรงกันและวัสดุที่ใหม่และแน่นกว่า ทันตแพทย์จะช่วยประเมินว่าชิ้นใดควรเปลี่ยนแม้ไม่ได้ฟอก

ความเชื่อที่ไม่ถูกต้อง

"ฟอกแล้วครอบฟันจะขาวตาม" ครอบฟันไม่เปลี่ยนสีตามการฟอก

"วัสดุอุดที่เปลี่ยนสี ฟอกแล้วจะกลับมาขาว" คราบผิวอาจหลุดออกบ้าง แต่สีของวัสดุไม่เปลี่ยน ถ้าต่างชัดต้องขัดหรือเปลี่ยน

"เปลี่ยนวัสดุอุดได้ทันทีหลังฟอก" ควรรอให้สีฟันคงที่และสารฟอกที่ตกค้างหมดไปก่อน มักประมาณ 1–2 สัปดาห์

"ทำครอบก่อนแล้วค่อยฟอกก็ได้" ควรฟอกก่อน แล้วเลือกสีครอบให้ตรงกับฟันที่ขาวแล้ว

คำถามที่พบบ่อย

มีวัสดุอุดที่ฟันหน้าซี่เดียว ควรทำอย่างไร ฟอกก่อน แล้วเปลี่ยนวัสดุอุดซี่นั้นให้สีตรงกับฟันใหม่ ค่าใช้จ่ายเพิ่มคือค่าอุดฟันหนึ่งซี่

ฟันปลอมถอดได้ด้านหน้า ฟอกฟันแท้ได้ไหม ได้ แต่ฟันเทียมในฟันปลอมจะไม่ขาวตาม อาจต้องเปลี่ยนซี่ฟันเทียมหรือทำฟันปลอมใหม่ ถ้าต้องการให้สีตรงกัน อ่านเพิ่มที่ ฟันปลอมถอดได้บางส่วน

รากฟันเทียมฟอกได้ไหม ครอบฟันบนรากเทียมไม่เปลี่ยนสี เหมือนครอบฟันทั่วไป

ควรเลือกสีครอบฟันให้ขาวกว่าฟันปัจจุบันไว้ก่อนไหม ไม่แนะนำ ถ้าครอบขาวกว่าฟันซี่อื่นมาก จะดูไม่เป็นธรรมชาติ ถ้าอยากให้ขาว ควรฟอกฟันก่อนแล้วเลือกสีครอบตาม

วัสดุอุดเก่าที่ฟันหน้าสีเพี้ยน ไม่อยากฟอก เปลี่ยนเลยได้ไหม ได้ ทันตแพทย์เลือกสีวัสดุใหม่ให้ตรงกับฟันปัจจุบัน ถ้าคิดว่าอาจฟอกในอนาคต ควรฟอกก่อนเพื่อไม่ต้องเปลี่ยนสองรอบ

ครอบฟันเก่ามีขอบดำ ฟอกแล้วจะหายไหม ไม่หาย ขอบดำมักเป็นขอบโลหะหรือคราบที่ขอบครอบ ต้องแก้ด้วยการทำครอบใหม่หรือดูแลเหงือก

ฟอกแล้วเปลี่ยนวัสดุอุดหลายซี่ ค่าใช้จ่ายเท่าไหร่ คิดตามจำนวนซี่และขนาดของวัสดุอุด อุดฟัน 900–1,200 บาทต่อด้าน ทันตแพทย์จะแจ้งรวมหลังตรวจ

วีเนียร์ฟอกได้ไหม วีเนียร์ไม่เปลี่ยนสีตามการฟอก ถ้าต้องการเปลี่ยนสีต้องทำใหม่

ฟอกแล้วสีฟันขาวกว่าครอบมาก ทำอย่างไร รอให้สีฟันคงที่ก่อน ถ้ายังต่างชัด ทางเลือกคือทำครอบใหม่ให้สีตรง

ฟอกแล้วฟันปลอมทั้งปากจะเหลืองกว่าไหม ผู้ที่ใส่ฟันปลอมทั้งปากไม่มีฟันธรรมชาติให้ฟอก ถ้าต้องการฟันขาวขึ้น ต้องทำฟันปลอมชุดใหม่ที่เลือกสีขาวขึ้น

ต้องรอนานแค่ไหนก่อนพิมพ์ปากทำครอบใหม่หลังฟอก ทันตแพทย์มักแนะนำให้รอประมาณ 1–2 สัปดาห์ ให้สีฟันคงที่ก่อนเลือกสี

ฟอกแล้ววัสดุอุดหลุดง่ายขึ้นไหม ไม่ควรเกิดถ้าวัสดุยึดดีอยู่แล้ว แต่ถ้าเปลี่ยนวัสดุอุดทันทีหลังฟอก การยึดอาจไม่ดีเท่า จึงควรรอตามคำแนะนำ

มีครอบฟันหน้าซี่เดียว ควรฟอกให้ขาวแค่ไหน ฟอกจนสีฟันใกล้เคียงครอบ แล้วหยุด ถ้าต้องการขาวกว่านั้น ควรวางแผนทำครอบใหม่

ฟันที่อุดใหญ่ด้านหน้า ฟอกแล้วจะดูด่างไหม อาจเห็นขอบระหว่างวัสดุกับฟันชัดขึ้น การเปลี่ยนวัสดุอุดหลังฟอกช่วยให้กลมกลืน

ฟอกแล้วต้องเปลี่ยนวัสดุอุดที่ฟันกรามด้วยไหม ส่วนใหญ่ไม่ต้อง ถ้าไม่เห็นเวลายิ้มและวัสดุยังดี ทันตแพทย์จะดูเส้นยิ้มประกอบ

ฟอกก่อนอุดฟันหน้า ต้องรอนานไหม ถ้าฟันผุไม่เร่งด่วน ฟอกก่อนแล้วรอประมาณ 1–2 สัปดาห์ค่อยอุด ถ้าเร่งด่วน อุดชั่วคราวก่อนได้

วางแผนฟอกสีฟันที่ Dental Vista

ทันตแพทย์ตรวจวัสดุอุดและครอบฟันที่มีอยู่ วางแผนลำดับการรักษา และแจ้งค่าใช้จ่ายรวมก่อนเริ่ม ฟอกสีฟันในคลินิกระบบ Zoom 8,500 บาท อุดฟัน 900–1,200 บาทต่อด้าน ครอบฟัน 10,000–30,000 บาทต่อซี่ ดูรายละเอียดที่ หน้าฟอกสีฟัน และ หน้าฟันปลอม ครอบฟัน

อ้างอิง

1. American Academy of Pediatric Dentistry. Policy on the use of dental bleaching for child and adolescent patients. The Reference Manual of Pediatric Dentistry. Chicago: AAPD. AAPD
2. Watts A, Addy M. Tooth discolouration and staining: a review of the literature. British Dental Journal. 2001;190(6):309–316. PubMed