ฟันปลอมถอดได้บางส่วน ฐานพลาสติก ฐานโลหะ หรือฐานยืดหยุ่น เลือกแบบไหนดี

ฟันปลอมถอดได้บางส่วน คือฟันปลอมที่ใช้แทนฟันที่หายไปบางซี่ ในขณะที่ยังมีฟันธรรมชาติเหลืออยู่ในขากรรไกรเดียวกัน ฟันปลอมยึดอยู่ได้ด้วย ตะขอหรือส่วนที่เกี่ยวกับฟันที่เหลือ และวางบนสันเหงือก ผู้ใช้ถอดออกล้างได้เอง

ข้อดีหลักของฟันปลอมถอดได้คือ ราคาประหยัด ทำได้เร็ว ไม่ต้องผ่าตัด และแทนฟันได้หลายซี่ในชิ้นเดียว จึงเป็นทางเลือกที่ใช้กันมากที่สุดในผู้ใหญ่และผู้สูงอายุที่ฟันหายหลายซี่ นอกจากนี้ยังใช้เป็นฟันชั่วคราวระหว่างรอทำรากฟันเทียมได้ บทความนี้อธิบายชนิดของฟันปลอมถอดได้ ข้อดีข้อเสียของแต่ละแบบ ขั้นตอน และการดูแล

ถ้ากำลังเปรียบเทียบกับรากฟันเทียมหรือสะพานฟัน อ่าน ฟันหาย 1 ซี่ เลือกแบบไหนดี

ส่วนประกอบของฟันปลอมถอดได้

ฟันเทียม ทำจากพลาสติกหรือวัสดุคล้ายฟัน เลือกสีและรูปร่างให้เข้ากับฟันธรรมชาติ
ฐานสีชมพู วางบนสันเหงือก เลียนแบบเหงือก
โครง ส่วนที่เชื่อมทุกชิ้นเข้าด้วยกัน อาจเป็นพลาสติกหรือโลหะ
ตะขอ เกี่ยวฟันธรรมชาติที่เหลือ ช่วยให้ฟันปลอมไม่หลุด
ที่วางบนฟัน ส่วนเล็กๆ ที่วางบนฟันธรรมชาติ ช่วยไม่ให้ฟันปลอมกดจมลงในเหงือก มักมีในฟันปลอมฐานโลหะ

ชนิดของฟันปลอมถอดได้บางส่วน

ชนิด	ลักษณะ	ข้อดี	ข้อควรรู้
ฐานพลาสติก	ฐานและโครงเป็นพลาสติกสีชมพู ตะขอเป็นลวด	ราคาประหยัด ทำเร็ว เติมฟันได้ง่าย	ฐานหนาและกว้างกว่า รับแรงกดลงบนเหงือกมากกว่า
ฐานโลหะ	โครงโลหะบางหล่อชิ้นเดียว ฐานพลาสติกเฉพาะบริเวณฟันเทียม	บาง แข็งแรง ใส่สบาย ไม่ค่อยกดเหงือก	ราคาสูงกว่า ใช้เวลาทำนานกว่า เติมฟันได้แต่ยุ่งกว่า
ฐานยืดหยุ่น	ฐานและตะขอเป็นวัสดุยืดหยุ่นสีชมพู ไม่มีตะขอโลหะ	มองไม่เห็นตะขอโลหะ ใส่นุ่ม	ปรับหรือเติมฟันยาก อาจกดเหงือกมากกว่าเมื่อใช้นาน
ฟันปลอมชั่วคราว	ฐานพลาสติกแบบง่าย	ใส่ระหว่างรอแผลถอนฟันหายหรือรอรากฟันเทียม	ไม่ได้ออกแบบสำหรับใช้ระยะยาว

ควรเลือกแบบไหน

ฟันหายหลายซี่ และต้องการใช้ระยะยาว ฐานโลหะมักใส่สบายกว่าและช่วยกระจายแรงไปที่ฟันที่เหลือ ไม่กดลงบนเหงือกอย่างเดียว
งบจำกัด หรือคาดว่าจะต้องถอนฟันเพิ่มในอนาคต ฐานพลาสติกเติมฟันได้ง่ายกว่า
ฟันหน้าหาย และกังวลเรื่องตะขอโลหะ ฐานยืดหยุ่นหรือการออกแบบตะขอให้อยู่ด้านในอาจเหมาะ
รอแผลถอนหายหรือรอรากฟันเทียม ฟันปลอมชั่วคราว

ทันตแพทย์จะเลือกโดยดูจำนวนและตำแหน่งของฟันที่เหลือ สุขภาพเหงือก แรงบดเคี้ยว และงบประมาณ

ขั้นตอนการทำ

ตรวจและวางแผน ตรวจฟันที่เหลือ เหงือก การสบฟัน และเอกซเรย์เมื่อจำเป็น ฟันที่ตะขอจะเกาะต้องแข็งแรง ถ้ามีฟันผุหรือโรคเหงือก ต้องรักษาก่อน
เตรียมฟัน บางครั้งต้องกรอแต่งฟันธรรมชาติเล็กน้อย เพื่อเป็นที่วางของโครงหรือตะขอ
พิมพ์ปาก อาจพิมพ์มากกว่าหนึ่งครั้ง เพื่อให้ได้รายละเอียดของสันเหงือกและฟัน
ลองโครงโลหะ สำหรับฐานโลหะ
บันทึกการสบฟันและเลือกฟัน สี รูปร่าง และขนาด
ลองฟันที่เรียงบนขี้ผึ้ง ดูความสวยงาม การสบ และการพูด ก่อนทำชิ้นจริง
ใส่ฟันปลอม ปรับจุดที่กดเหงือก ตรวจการสบ และสอนการถอดใส่
นัดตรวจหลังใส่ มักภายในไม่กี่วันถึงหนึ่งสัปดาห์ เพื่อปรับจุดที่เจ็บ

ฟันปลอมฐานพลาสติกมักใช้เวลา 1–3 สัปดาห์ ฐานโลหะมักนานกว่าเพราะมีขั้นตอนลองโครง

ช่วงปรับตัว

การใส่ฟันปลอมครั้งแรกต้องใช้เวลาปรับตัว ส่วนใหญ่ประมาณไม่กี่สัปดาห์

ช่วงแรกอาจพบ	ทำอย่างไร
รู้สึกเกะกะ ลิ้นไม่ชิน	ใส่ต่อเนื่องในระหว่างวัน ร่างกายจะชินเร็วขึ้น
พูดไม่ชัดบางคำ	อ่านหนังสือออกเสียงดังๆ ฝึกคำที่พูดยาก
น้ำลายมากขึ้น	เป็นปฏิกิริยาปกติ ลดลงในไม่กี่วัน
เจ็บบางจุด	กลับมาให้ทันตแพทย์ปรับ อย่าตัดแต่งเอง
เคี้ยวไม่ถนัด	เริ่มจากอาหารอ่อนชิ้นเล็ก เคี้ยวสองข้างพร้อมกัน
คลื่นไส้ในบางคน	มักดีขึ้นเมื่อชิน ถ้าไม่ดีขึ้นให้ปรึกษา

เทคนิคการถอดใส่

ใส่ด้วยนิ้ว ดันฟันปลอมเข้าที่ตามแนว ไม่ใช้ฟันกัดดันเข้าที่ เพราะตะขออาจงอหรือฟันปลอมแตก
ถอดโดยดึงที่ตะขอหรือขอบฐาน เบาๆ ทั้งสองข้าง
ถอดใส่เหนืออ่างที่มีน้ำหรือผ้ารอง ถ้าทำหล่นจะได้ไม่แตก

การดูแลประจำวัน

ถอดล้างหลังอาหาร ล้างเศษอาหารออกด้วยน้ำ
แปรงฟันปลอมทุกวัน ด้วยแปรงสำหรับฟันปลอมหรือแปรงขนนุ่ม ทุกด้าน รวมถึงด้านในตะขอ ใช้สบู่อ่อนหรือน้ำยาทำความสะอาดฟันปลอม ไม่ใช้ยาสีฟันที่มีผงขัดหยาบ
แปรงฟันธรรมชาติที่เหลืออย่างละเอียด โดยเฉพาะซี่ที่ตะขอเกาะ ด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์
ถอดตอนนอน ให้เหงือกได้พัก แช่ฟันปลอมในน้ำเปล่าหรือน้ำยาแช่ เพื่อไม่ให้ฐานแห้งและบิดเบี้ยว [1]
ไม่ใช้น้ำร้อนจัด ล้างหรือแช่ [1]

อ่านวิธีละเอียดที่ ดูแลฟันปลอมอย่างไร

ทำไมฟันที่ตะขอเกาะต้องดูแลมากกว่า

ตะขอและโครงฟันปลอมทำให้คราบจุลินทรีย์สะสมรอบฟันธรรมชาติได้ง่ายขึ้น ถ้าทำความสะอาดไม่ดี ฟันที่ตะขอเกาะจะผุที่คอฟันหรือเหงือกอักเสบ จนในที่สุดอาจต้องถอนเพิ่ม ซึ่งทำให้ฟันปลอมต้องเติมหรือทำใหม่ การดูแลฟันที่เหลือให้แข็งแรงจึงสำคัญพอๆ กับการดูแลฟันปลอม อ่านเพิ่มที่ ป้องกันฟันผุอย่างได้ผล

เมื่อไหร่ควรปรับหรือทำใหม่

สันเหงือกและกระดูกใต้ฟันปลอมเปลี่ยนรูปช้าๆ ตลอดเวลา โดยเฉพาะในปีแรกหลังถอนฟัน ฟันปลอมที่เคยพอดีจึงอาจหลวมได้ ควรกลับมาตรวจเมื่อ

ฟันปลอมหลวม ขยับเวลาเคี้ยว
เศษอาหารเข้าใต้ฐานบ่อย
ตะขอหลวมหรืองอ
เจ็บหรือเป็นแผลบนเหงือก
ฟันปลอมแตก ร้าว หรือฟันเทียมหลุด
ถอนฟันธรรมชาติเพิ่ม
ฟันเทียมสึกจนเคี้ยวไม่ได้ผล

ทันตแพทย์อาจเสริมฐาน เปลี่ยนตะขอ เติมฟัน หรือแนะนำให้ทำใหม่ ไม่ควรแก้เองด้วยการดัดตะขอ ตัดแต่งฐาน หรือใช้กาวทั่วไปติดฟันปลอมที่แตก

สิทธิประกันสังคม

ฟันปลอมถอดได้บางส่วนที่ Dental Vista เบิกประกันสังคมได้บางส่วน แบบสำรองจ่าย คือชำระค่าฟันปลอมที่คลินิกก่อน แล้วนำใบเสร็จไปยื่นเบิกเองที่สำนักงานประกันสังคม วงเงินที่เบิกได้ขึ้นกับจำนวนซี่และชนิดของฟันเทียม ตามเกณฑ์ของสำนักงานประกันสังคม [2] ตรวจสอบเงื่อนไขได้ที่สายด่วน 1506 อ่านสรุปทั้งหมดที่ สิทธิทำฟันประกันสังคม 2569

ฟันปลอมถอดได้กับทางเลือกอื่น

	ฟันปลอมถอดได้บางส่วน	สะพานฟัน	รากฟันเทียม
แทนฟันหลายซี่หลายตำแหน่งในชิ้นเดียว	ได้	ยาก	ต้องใช้รากเทียมหลายตัว
กรอฟันธรรมชาติ	กรอน้อยหรือไม่กรอ	ต้องกรอฟันหลัก	ไม่กรอ
ผ่าตัด	ไม่ต้อง	ไม่ต้อง	ต้อง
ความแน่นเวลาเคี้ยว	น้อยที่สุด	แน่น	แน่น
ถอดล้าง	ต้องถอด	ไม่ต้อง	ไม่ต้อง
ค่าใช้จ่าย	ต่ำที่สุด	ปานกลาง	สูงที่สุด

หลายคนเริ่มจากฟันปลอมถอดได้ก่อน แล้วค่อยเปลี่ยนเป็นรากฟันเทียมบางตำแหน่งในภายหลังเมื่อพร้อม อ่านเพิ่มที่ สะพานฟันคืออะไร และ ทำรากฟันเทียมมีขั้นตอนอย่างไร

ฟันหายแล้วไม่ใส่ฟันปลอมได้ไหม

ถ้าฟันที่หายเป็นฟันกรามซี่ในสุดซี่เดียว และยังเคี้ยวได้ดี บางคนอาจไม่จำเป็นต้องใส่ แต่ถ้าฟันหายหลายซี่ โดยเฉพาะฟันหลังทั้งสองข้าง การไม่ใส่ฟันทดแทนมักทำให้ฟันที่เหลือรับแรงมากเกิน ฟันข้างเคียงล้ม ฟันคู่สบยื่นยาว และเคี้ยวอาหารได้น้อยลง ทันตแพทย์จะช่วยประเมินว่าจำเป็นแค่ไหน

ความเชื่อที่ไม่ถูกต้อง

"ใส่ฟันปลอมแล้วไม่ต้องดูแลฟันที่เหลือ" ฟันที่เหลือยังผุและเป็นโรคเหงือกได้ และเป็นหลักยึดของฟันปลอม ต้องดูแลมากขึ้น

"ฟันปลอมใส่นอนได้จะได้ไม่หาย" ควรถอดตอนนอน และเก็บในภาชนะที่มีน้ำ เพื่อสุขภาพเหงือกและลดเชื้อรา [1]

"เจ็บเหงือกเพราะยังไม่ชิน ทนไปเดี๋ยวก็หาย" จุดที่กดจนเจ็บควรให้ทันตแพทย์ปรับ ทนไว้อาจเป็นแผลเรื้อรัง

"ฟันปลอมหลวมใช้กาวติดเอาก็ได้" กาวช่วยในบางกรณี แต่ถ้าหลวมมากควรให้ทันตแพทย์ตรวจและปรับฐาน

คำถามที่พบบ่อย

ฟันปลอมถอดได้ใช้ได้นานแค่ไหน ขึ้นกับชนิด การดูแล และการเปลี่ยนแปลงของเหงือกและฟันที่เหลือ หลายคนใช้ได้หลายปี โดยมีการปรับเป็นระยะ

กินอาหารได้ทุกอย่างไหม เคี้ยวได้ดีขึ้นมากเมื่อเทียบกับไม่มีฟัน แต่ควรระวังอาหารแข็งมากและเหนียวมาก เช่น ทอฟฟี่ กระดูก

ทำฟันปลอมหลังถอนฟันได้เมื่อไหร่ ฟันปลอมชั่วคราวใส่ได้เร็ว บางกรณีใส่ทันทีหลังถอน ส่วนฟันปลอมถาวรมักรอให้แผลและสันเหงือกหายและคงรูปก่อน ทันตแพทย์จะแนะนำช่วงเวลา

ตะขอทำให้ฟันโยกไหม ถ้าออกแบบถูกต้อง พอดี และดูแลความสะอาดดี ตะขอไม่ควรทำให้ฟันโยก ถ้าฟันที่ตะขอเกาะเริ่มโยก ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ

ใส่ฟันปลอมแล้วรสชาติอาหารเปลี่ยนไหม ฟันปลอมบางส่วนมักไม่คลุมเพดานทั้งหมด ผลต่อรสชาติจึงน้อย บางคนรู้สึกต่างเล็กน้อยช่วงแรก

ฟันปลอมฐานโลหะแพ้ได้ไหม พบน้อยมาก ถ้ามีประวัติแพ้โลหะ ควรแจ้งทันตแพทย์ เพื่อเลือกวัสดุที่เหมาะ

ใส่ฟันปลอมบางส่วนแล้วฟันข้างเคียงเสียวเกี่ยวไหม อาจเกิดจากตะขอที่กดแน่นเกิน หรือฟันซี่นั้นผุหรือเหงือกร่น ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ

ฟันปลอมใส่แล้วพูดไม่ชัด จะหายไหม ส่วนใหญ่ดีขึ้นภายในไม่กี่สัปดาห์เมื่อลิ้นชิน การอ่านออกเสียงช่วยได้ ถ้าไม่ดีขึ้น ทันตแพทย์อาจปรับความหนาของฐาน

ฟันปลอมใส่แล้วกัดแก้มบ่อย ทำอย่างไร ช่วงแรกพบได้เมื่อกล้ามเนื้อยังไม่ชิน ถ้ากัดซ้ำที่เดิม ทันตแพทย์อาจปรับตำแหน่งหรือรูปร่างฟันเทียม

เด็กหรือวัยรุ่นใส่ฟันปลอมถอดได้ได้ไหม ได้ เช่น ฟันหน้าหายจากอุบัติเหตุระหว่างรอทำฟันถาวร ทันตแพทย์จะออกแบบให้ไม่รบกวนการเติบโต

ทำฟันปลอมใหม่ ต้องทิ้งชุดเก่าไหม ไม่จำเป็น เก็บชุดเก่าที่ยังใส่ได้ไว้สำรองได้ ล้างให้สะอาดและเก็บในภาชนะที่มีน้ำ

ฟันปลอมบางส่วนใส่ข้ามคืนครั้งเดียวจะเป็นอะไรไหม ครั้งคราวไม่เป็นปัญหาใหญ่ แต่ไม่ควรทำเป็นประจำ เพราะเพิ่มการสะสมของเชื้อและเหงือกไม่ได้พัก

ฟันปลอมที่ Dental Vista

คลินิกมีทันตแพทย์ด้านทันตกรรมประดิษฐ์ ฟันปลอมถอดได้บางส่วนเริ่มต้น 2,500 บาท ขึ้นกับจำนวนซี่ฟันและวัสดุ ทันตแพทย์จะแจ้งราคาหลังตรวจ ดูรายละเอียดที่ หน้าฟันปลอม ครอบฟัน

อ้างอิง

Felton D, Cooper L, Duqum I, et al. Evidence-based guidelines for the care and maintenance of complete dentures: a publication of the American College of Prosthodontists. Journal of Prosthodontics. 2011;20(Suppl 1):S1–S12. PubMed
สรุปสิทธิทำฟันประกันสังคม หลังปรับปรุงครั้งใหญ่เริ่มแล้ววันนี้. ไทยโพสต์. ไทยโพสต์