ทำรากฟันเทียมมีขั้นตอนอย่างไร ใช้เวลากี่เดือน เจ็บไหม และต้องมากี่ครั้ง

รากฟันเทียมคือการฝัง รากเทียมขนาดเล็กที่ทำจากไทเทเนียม ลงในกระดูกขากรรไกรตรงตำแหน่งที่ฟันหายไป เมื่อกระดูกยึดกับรากเทียมแน่นแล้ว จึงต่อเสาและใส่ครอบฟันด้านบน ผลลัพธ์คือฟันที่ยึดแน่น ไม่ต้องถอด และไม่ต้องกรอฟันซี่ข้างเคียงเหมือนสะพานฟัน

การรักษาไม่ได้จบในวันเดียว แต่แบ่งเป็นหลายช่วงตลอดหลายเดือน การรู้ล่วงหน้าว่าแต่ละช่วงทำอะไร ใช้เวลาเท่าไหร่ และรู้สึกอย่างไร ช่วยให้วางแผนเรื่องงาน การเดินทาง และค่าใช้จ่ายได้ง่ายขึ้น บทความนี้อธิบายตั้งแต่วันแรกที่มาตรวจจนถึงวันที่ใส่ฟันเสร็จ และการดูแลหลังจากนั้น

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าควรเลือกรากฟันเทียม สะพานฟัน หรือฟันปลอม อ่านการเปรียบเทียบได้ที่ ฟันหาย 1 ซี่ เลือกแบบไหนดี

รากฟันเทียมประกอบด้วยอะไรบ้าง

รากฟันเทียมหนึ่งซี่มีสามส่วนหลัก

ส่วน	ทำจากอะไร	หน้าที่
รากเทียม	ไทเทเนียมหรือโลหะผสมไทเทเนียม รูปร่างคล้ายสกรู	ฝังในกระดูก ทำหน้าที่แทนรากฟันธรรมชาติ
เสาหรือแกนต่อ	ไทเทเนียมหรือเซอร์โคเนีย	เชื่อมรากเทียมกับครอบฟัน โผล่พ้นเหงือก
ครอบฟัน	เซรามิก เซอร์โคเนีย หรือโลหะเคลือบเซรามิก	ส่วนที่เห็นและใช้เคี้ยว

ไทเทเนียมถูกเลือกเพราะกระดูกสามารถงอกมาแนบชิดกับผิวรากเทียมได้โดยตรง กระบวนการนี้เรียกว่า การยึดติดกับกระดูก ซึ่งเป็นหัวใจของความสำเร็จของรากฟันเทียม และเป็นเหตุผลที่ต้องรอหลายเดือนก่อนใส่ฟัน

ภาพรวมระยะเวลา

ช่วง	สิ่งที่ทำ	ระยะเวลาโดยประมาณ
1. ตรวจและวางแผน	ซักประวัติ ตรวจช่องปาก เอกซเรย์ รักษาฟันผุหรือโรคเหงือกก่อน	1–2 ครั้ง
2. เตรียมพื้นที่ (ถ้าจำเป็น)	ถอนฟัน ปลูกกระดูก	รอ 2–6 เดือน ขึ้นกับกรณี
3. ฝังรากเทียม	ผ่าตัดเล็กภายใต้ยาชาเฉพาะที่	1 ครั้ง ประมาณ 1 ชั่วโมงต่อซี่
4. รอกระดูกยึด	ใช้ชีวิตตามปกติ นัดตรวจแผล	ประมาณ 2–4 เดือน
5. ทำครอบฟัน	ต่อเสา พิมพ์ปากหรือสแกน ลองและใส่ครอบฟัน	2–3 ครั้ง
6. ติดตามผล	ตรวจรากเทียมและเหงือก ขูดหินปูน	ทุก 6–12 เดือน ตลอดไป

ในกรณีที่กระดูกพอและไม่ต้องปลูกกระดูก ระยะเวลารวมตั้งแต่ฝังรากเทียมจนใส่ฟันมักอยู่ที่ประมาณ 3–6 เดือน ถ้าต้องถอนฟันหรือปลูกกระดูกก่อน อาจนานขึ้นเป็น 6–12 เดือน

ขั้นที่ 1 ตรวจและวางแผน

ครั้งแรกทันตแพทย์จะประเมินว่าคุณเหมาะกับรากฟันเทียมหรือไม่ และวางแผนตำแหน่งที่จะฝัง

• ซักประวัติสุขภาพ โรคประจำตัว ยาที่กิน การสูบบุหรี่ เคยได้รับยารักษาโรคกระดูกพรุนหรือฉายรังสีบริเวณศีรษะและลำคอหรือไม่ อ่านรายละเอียดที่ ใครทำรากฟันเทียมได้บ้าง
• ตรวจช่องปาก ดูฟันผุ เหงือก การสบฟัน และช่องว่างระหว่างฟันข้างเคียง
• เอกซเรย์ ภาพรังสีในช่องปากหรือภาพรังสีทั้งปาก ในบางกรณีอาจต้องถ่ายภาพสามมิติ เพื่อวัดความสูงและความกว้างของกระดูก และดูตำแหน่งของเส้นประสาทหรือโพรงอากาศข้างจมูก
• แจ้งแผนการรักษาและค่าใช้จ่าย รวมถึงทางเลือกอื่นที่ทำได้

ถ้ามีฟันผุหรือโรคเหงือก ควรรักษาก่อน เพราะเชื้อโรคจากฟันหรือเหงือกที่อักเสบเพิ่มความเสี่ยงที่รากเทียมจะมีปัญหาภายหลัง อ่านเรื่องโรคเหงือกที่ โรคปริทันต์คืออะไร

ขั้นที่ 2 เตรียมพื้นที่

ถ้ายังมีฟันที่ต้องถอน

ทันตแพทย์จะวางแผนว่าจะฝังรากเทียมทันทีหลังถอน หรือรอให้แผลหายก่อน

• ฝังทันทีหลังถอน ทำได้ในบางกรณีที่ไม่มีการติดเชื้อรุนแรงและกระดูกรอบเบ้าฟันยังดี ข้อดีคือลดจำนวนครั้งที่ต้องผ่าตัด
• รอแผลหายก่อน มักรอประมาณ 2–3 เดือน เหมาะเมื่อมีการติดเชื้อหรือกระดูกเสียหาย ระหว่างรอทันตแพทย์อาจใส่วัสดุทดแทนกระดูกในเบ้าฟันเพื่อชะลอการยุบตัว

อ่านเรื่องการถอนฟันที่ ถอนฟันเมื่อไหร่จำเป็น

ถ้ากระดูกไม่พอ

หลังถอนฟัน กระดูกตรงนั้นจะค่อยๆ ยุบลงทั้งความสูงและความกว้าง ยิ่งถอนไว้นาน ยิ่งยุบมาก ถ้ากระดูกไม่พอสำหรับรากเทียม อาจต้องปลูกกระดูกก่อนหรือพร้อมกับการฝังรากเทียม อ่านรายละเอียดที่ ปลูกกระดูกก่อนทำรากฟันเทียม

ขั้นที่ 3 ฝังรากเทียม

วันผ่าตัดเป็นขั้นตอนที่หลายคนกังวลที่สุด แต่ในความเป็นจริงเป็นการผ่าตัดเล็กในคลินิก ไม่ต้องดมยาสลบ

1. ฉีดยาชาเฉพาะที่ เหมือนการถอนฟันหรือผ่าฟันคุด
2. เปิดเหงือก ให้เห็นกระดูก ในบางกรณีที่เหงือกและกระดูกเหมาะ อาจไม่ต้องเปิดเหงือกกว้าง
3. เตรียมช่องในกระดูก ด้วยหัวกรอขนาดค่อยๆ ใหญ่ขึ้น พร้อมน้ำหล่อเย็นเพื่อไม่ให้กระดูกร้อน
4. ใส่รากเทียม หมุนรากเทียมลงไปในช่องที่เตรียมไว้
5. ปิดด้านบน ด้วยฝาปิดหรือหัวสำหรับให้เหงือกหายรอบ แล้วเย็บแผล

ระหว่างทำจะรู้สึกแรงกดและการสั่นสะเทือน แต่ไม่ควรเจ็บ ถ้ารู้สึกเจ็บให้ยกมือบอก ทันตแพทย์เติมยาชาได้ การฝังรากเทียมหนึ่งซี่มักใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง หลายซี่ใช้เวลานานกว่า

หลังฝังรากเทียม

• ระบมและบวมเล็กน้อย 2–3 วันแรก หลายคนบอกว่าน้อยกว่าผ่าฟันคุด ยาแก้ปวดทั่วไปช่วยได้
• ประคบเย็นที่แก้ม ในวันแรก
• กินอาหารอ่อน และเคี้ยวด้านตรงข้ามช่วงแรก
• แปรงฟันซี่อื่นตามปกติ ส่วนบริเวณแผลทำความสะอาดตามที่ทันตแพทย์แนะนำ
• งดสูบบุหรี่ เพราะบุหรี่ทำให้แผลหายช้าและเพิ่มความเสี่ยงที่รากเทียมจะไม่ยึดกับกระดูก [1]
• กินยาตามที่ทันตแพทย์สั่ง ให้ครบ
• ตัดไหม ประมาณ 7–14 วันหลังผ่าตัด

ถ้าบวมมากขึ้นหลังวันที่ 3 มีไข้ เลือดไหลไม่หยุด หรือมีหนอง ให้ติดต่อคลินิก

ระหว่างรอ จะมีฟันใส่ไหม

ถ้าเป็นฟันหน้าที่มองเห็น ทันตแพทย์มักทำฟันชั่วคราวให้ เช่น ฟันปลอมถอดได้ชิ้นเล็ก หรือฟันชั่วคราวที่ยึดกับฟันข้างเคียง เพื่อไม่ให้มีช่องว่างเวลายิ้ม ฟันชั่วคราวต้องไม่กดลงบนแผลรากเทียม ส่วนฟันหลังที่มองไม่เห็น หลายคนเลือกไม่ใส่ฟันชั่วคราว

ขั้นที่ 4 รอกระดูกยึด

ช่วงนี้คือช่วงที่กระดูกค่อยๆ งอกมาแนบผิวรากเทียม โดยทั่วไปใช้เวลาประมาณ 2–4 เดือน ฟันล่างมักเร็วกว่าฟันบน เพราะกระดูกขากรรไกรล่างแน่นกว่า ถ้ามีการปลูกกระดูกร่วมด้วยอาจต้องรอนานขึ้น

ช่วงนี้ใช้ชีวิตได้ตามปกติ สิ่งที่ควรทำคือ

• รักษาความสะอาดบริเวณรากเทียมตามคำแนะนำ
• ไม่เคี้ยวของแข็งตรงตำแหน่งรากเทียม
• มาตรวจตามนัด เพื่อดูว่าเหงือกหายดีและไม่มีการอักเสบ

ใส่ฟันทันทีได้ไหม

ในบางกรณีที่กระดูกแน่นมาก รากเทียมยึดแน่นตั้งแต่วันผ่าตัด และคนไข้ไม่ได้นอนกัดฟัน ทันตแพทย์อาจใส่ฟันชั่วคราวบนรากเทียมได้เร็วขึ้น แต่ไม่ใช่ทุกคนจะเหมาะ การรอให้กระดูกยึดก่อนตามแบบมาตรฐานยังเป็นแนวทางที่ใช้กันทั่วไป ทันตแพทย์จะประเมินว่ากรณีของคุณเหมาะกับแบบไหน

ขั้นที่ 5 ทำครอบฟัน

เมื่อกระดูกยึดแล้ว

1. ตรวจและเอกซเรย์ ยืนยันว่ารากเทียมยึดแน่นและกระดูกรอบรากปกติ
2. ต่อหัวให้เหงือกหาย ถ้ารากเทียมถูกฝังไว้ใต้เหงือก อาจต้องเปิดเหงือกเล็กน้อยแล้วรอ 1–2 สัปดาห์ให้เหงือกเป็นรูปร่าง
3. พิมพ์ปากหรือสแกน ส่งข้อมูลไปห้องปฏิบัติการ เลือกสีฟันให้เข้ากับฟันข้างเคียง
4. ลองและใส่ครอบฟัน ตรวจการสบฟัน จุดสัมผัสกับฟันข้างเคียง และความสวยงาม ยึดครอบด้วยสกรูหรือซีเมนต์

การสบฟันของรากฟันเทียมต้องปรับอย่างละเอียด เพราะรากเทียมไม่มีเอ็นยึดปริทันต์ที่ช่วยรับแรงกระแทกเหมือนฟันธรรมชาติ และไม่รู้สึกถึงแรงกัดที่มากเกินไป ถ้ารู้สึกว่ากัดแล้วสูงหลังใส่ฟัน ควรกลับมาปรับ

รากฟันเทียมสำเร็จแค่ไหน

งานทบทวนวรรณกรรมของ Pjetursson และ Lang ปี 2008 รวบรวมการศึกษาระยะยาว พบว่าครอบฟันบนรากเทียมเดี่ยวมีอัตราการอยู่รอดที่ 10 ปีประมาณร้อยละ 89 ซึ่งใกล้เคียงกับสะพานฟันแบบดั้งเดิม [2] อย่างไรก็ตาม การอยู่รอดไม่ได้แปลว่าไม่มีปัญหาเลย บางรายมีภาวะแทรกซ้อน เช่น สกรูหลวม ครอบเซรามิกบิ่น หรือเหงือกรอบรากเทียมอักเสบ ซึ่งส่วนใหญ่แก้ไขได้ถ้าพบเร็ว

ปัจจัยที่ทำให้รากเทียมอยู่ได้นาน ได้แก่ การทำความสะอาดที่ดี การไม่สูบบุหรี่ การคุมโรคเบาหวาน การรักษาโรคเหงือกก่อนทำ และการมาตรวจติดตามเป็นประจำ อ่านวิธีดูแลที่ ดูแลรากฟันเทียมให้อยู่นาน

ค่าใช้จ่ายควรถามให้ครบ

ก่อนเริ่ม ควรถามทันตแพทย์ให้ชัดว่าราคาที่แจ้งรวมอะไรบ้าง เช่น ค่ารากเทียม เสา และครอบฟัน ค่าเอกซเรย์ ค่าถอนฟัน ค่าปลูกกระดูกถ้าจำเป็น และค่าฟันชั่วคราวระหว่างรอ การรู้ค่าใช้จ่ายรวมตั้งแต่ต้นช่วยให้เปรียบเทียบกับทางเลือกอื่นได้ตรงกว่า และไม่ต้องกังวลเรื่องค่าใช้จ่ายที่ไม่คาดคิดระหว่างการรักษา

ความเชื่อที่ไม่ถูกต้อง

"ทำรากฟันเทียมต้องดมยาสลบ" ส่วนใหญ่ทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่ในคลินิก คนไข้รู้สึกตัวตลอด

"รากฟันเทียมใส่เสร็จในวันเดียว" มีบางกรณีที่ใส่ฟันชั่วคราวได้เร็ว แต่โดยทั่วไปต้องรอกระดูกยึดหลายเดือนก่อนใส่ฟันถาวร

"รากฟันเทียมไม่ผุ จึงไม่ต้องดูแล" รากเทียมไม่ผุ แต่เหงือกและกระดูกรอบรากเทียมอักเสบได้ และอาจทำให้รากเทียมหลุดในที่สุด

"อายุมากทำไม่ได้" อายุไม่ใช่ข้อห้าม สิ่งสำคัญคือสุขภาพโดยรวมและปริมาณกระดูก

คำถามที่พบบ่อย

ต้องลางานกี่วัน หลายคนกลับไปทำงานได้ในวันรุ่งขึ้น ถ้าฝังหลายซี่หรือปลูกกระดูกร่วมด้วย อาจต้องพัก 2–3 วัน

ทำรากฟันเทียมเจ็บกว่าถอนฟันไหม ระหว่างทำไม่เจ็บเพราะใช้ยาชา หลังทำส่วนใหญ่ระบมใกล้เคียงหรือน้อยกว่าการผ่าฟันคุด

ต้องมาคลินิกกี่ครั้ง ในกรณีทั่วไปที่ไม่ต้องปลูกกระดูก มักประมาณ 5–7 ครั้ง ตั้งแต่ตรวจจนใส่ฟันเสร็จ รวมนัดตัดไหมและตรวจแผล

รากเทียมไม่ยึดกับกระดูก จะทำอย่างไร พบได้ไม่บ่อย ทันตแพทย์จะถอดรากเทียมออก รอให้กระดูกหาย แล้วประเมินว่าจะฝังใหม่ได้หรือไม่

รากฟันเทียมเข้าเครื่อง MRI หรือเครื่องตรวจโลหะที่สนามบินได้ไหม ไทเทเนียมไม่ใช่โลหะที่ถูกแม่เหล็กดึงดูด โดยทั่วไปไม่เป็นปัญหาในการตรวจ MRI แต่ควรแจ้งเจ้าหน้าที่ว่ามีรากฟันเทียม ส่วนเครื่องตรวจที่สนามบินแทบไม่ตรวจพบ

ใช้สิทธิประกันสังคมทำรากฟันเทียมได้ไหม Dental Vista ไม่รับเคสรากฟันเทียมด้วยสิทธิประกันสังคม ค่ารากฟันเทียมชำระเองทั้งหมด ตามข้อมูลที่เผยแพร่ สิทธิรากฟันเทียมของประกันสังคมมีเฉพาะผู้สูญเสียฟันทั้งปากที่ใส่ฟันเทียมถอดได้ไม่ได้และเข้าเกณฑ์ ส่วนรากฟันเทียมแทนฟันซี่เดียวไม่อยู่ในสิทธิ อ่านเพิ่มที่ สิทธิทำฟันประกันสังคม 2569

รากฟันเทียมที่ Dental Vista

ราคารากฟันเทียมพร้อมครอบฟันอยู่ที่ 50,000 บาทต่อซี่ ทันตแพทย์จะตรวจ เอกซเรย์ และแจ้งแผนการรักษาพร้อมค่าใช้จ่ายทั้งหมดก่อนเริ่ม ดูรายละเอียดที่ หน้ารากฟันเทียม

อ้างอิง

1. Chrcanovic BR, Albrektsson T, Wennerberg A. Smoking and dental implants: a systematic review and meta-analysis. Journal of Dentistry. 2015;43(5):487–498. PubMed
2. Pjetursson BE, Lang NP. Prosthetic treatment planning on the basis of scientific evidence. Journal of Oral Rehabilitation. 2008;35(Suppl 1):72–79. DOI